Skip to content
޵ an:
Anlatım Bozuklukları, ÖSS'de Çıkmış Cümleler (İnceleme) Yazdır
1991 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1: Şehrimizde çeşitli kültürel ve sanat etkinlikleri gerçekleştirildi.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "kültürel" tamlayanı "etkinlikleri" tamlananına uygunluk göstermemektedir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Şehrimizde çeşitli kültürel etkinlikler ve sanat etkinlikleri gerçekleştirildi.

Yanlış Cümle 2: Hitit tabletlerinde, roman kelimesinin adı sık sık geçmektedir.
Yanlışın Nedeni: Bu cümledeki "kelimenin adı" ifadesi Türkçe kurallara uymaz. Çünkü
"Kelimenin adı" olmaz.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Hitit tabletlerinde, roman kelimesi sık sık geçmektedir.

Yanlış Cümle 3: Ona buraya gelmeden önce mi sonra mı telefon ettin?
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "Ona buraya gelmeden sonra mı telefon ettin?" ifadesi yanlıştır. Çünkü "gelmeden" fiilimsisi ile "sonra" kelimesi uygunluk göstermez.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Ona buraya gelmeden önce mi geldikten sonra mı telefon ettin?

Yanlış Cümle 4: Havada taze bir esinti ve toprak kokusu kaplar ortalığı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "havada taze bir esinti" ifadesi, temel yüklemle (kaplar)uygunluk göstermemektedir. Bu ifadeye uygun bir temel yüklem kullanılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Havada taze bir esinti vardır ve toprak kokusu kaplar ortalığı.

1992 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1: Yeni sözcükler yaratmak için, her ulus, dilinin sunduğu olanaklardan yararlanma yoluna gitmesi gerekir.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "her ulus" öznedir. Bu özne "gitmesi gerekir."yüklemi ile uyuşmazlık göstermektedir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Yeni sözcükler yaratmak için, her ulus, dilinin sunduğu olanaklardan yararlanma yoluna gitmelidir.

Yanlış Cümle 2: Konuşmacının düşüncelerine katılıyor ve destekliyorum.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede ikinci yüklem olan "destekliyorum." fiilinin nesnesi eksiktir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Konuşmacının düşüncelerine katılıyor ve onu destekliyorum.

Yanlış Cümle 3: O yıllarda ben otuz, o otuz beş yaşlarındaydı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "ben" öznesi
"yaşlarındaydı."yüklemi ile uyuşmazlık içindedir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: O yıllarda ben otuz yaşlarındaydım, O ise otuz beş yaşlarındaydı.

Yanlış Cümle 4: Sağlık durumlarının iyi ancak çok yorgun oldukları görülüyordu.
Yanlışın Nedeni: Cümledeki "iyi" kelimesi, birinci cümlenin yüklemidir ve ek fiil alması gerekirken ek fiili bulunmamaktadır. Ayrıca
"durumlarının" ve "oldukları" kelimelerindeki çoğul ekleri fazlalıktır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Sağlık durumu iyiydi, ancak çok yorgun olduğu görülüyordu.

Yanlış Cümle 5: Kendisine söylenen bu sözü duyar duymaz ayağa kalktı, kürsüye yöneldi.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede geçen "kalktı"
kelimesi "ayağa" kelimesini içerir. Bu nedenle
"ayağa" kelimesi gereksiz kullanımlıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Kendisine söylenen bu sözü duyar duymaz kalktı, kürsüye yöneldi.

Yanlış Cümle 6:Hava kirliliğinin nedenlerinin biri de yeşil alanların azlığındandır.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "azlığındandır" kelimesindeki -ndan eki özne ile uyumsuzdur. Bu nedenle atılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Hava kirliliğinin nedenlerinin biri de yeşil alanların azlığıdır.

1993 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1:Buralara ayda yılda bir seyrek olarak gelir.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede geçen "ayda yılda bir" ve "seyrek" kelimeleri aynı anlamı sağlamaktadır. Bunlardan biri atılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: a)Buralara seyrek olarak gelir.b)Buralara ayda yılda bir gelir.

Yanlış Cümle 2:Birbirlerini çok iyi anlar, inanırlardı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlenin, ikinci yükleminin (inanırlardı) dolaylı tümleci eksiktir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Birbirlerini çok iyi anlar, birbirlerine inanırlardı.

Yanlış Cümle 3: Neşeli ve güldürü unsurlarının kullanıldığı bu filmi mutlaka görmeliyiz.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "Neşeli" kelimesinin yeri yanlıştır; bu kelime "filmi" kelimesinden önce getirilirse, dilbilgisel bozukluk giderilmiş olur. O zaman da anlam bozukluğu ortaya çıkar. Çünkü, güldürü unsurlarının kullanıldığı filmler zaten neşeli olur. Bu yüzden "neşeli" kelimesi tamamen atılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Güldürü unsurlarının kullanıldığı bu filmi mutlaka görmeliyiz.

Yanlış Cümle 4:Dilimize gereken ilgi ve önemi vermek zorundayız.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede geçen "...ilgi... vermek zorundayız" ifadesi Türkçe'ye uygun değildir. "İlgi" kelimesine uygun fiilimse kullanılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Dilimize gereken ilgiyi göstermek ve gereken önemi vermek zorundayız.

Yanlış Cümle 5:Ürünlerimiz ilk defa olarak o yıl dünya pazarına çıktı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "olarak" kelimesi, cümleye anlam bakımından bir katkı sağlamamıştır, bu nedenle atılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Ürünlerimiz ilk defa o yıl dünya pazarına çıktı.

1994 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1:Arkadaşlarımızın sorununa sahip çıkarak desteklemeliyiz.
Yanlışın Nedeni: Cümlede, destekleme işinin kimi etkilediği belli değildir; yani nesne eksikliği vardır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Arkadaşlarımızın sorunlarına sahip çıkarak onları desteklemeliyiz.

Yanlış Cümle 2:İş konusunda ben onu, o da beni etkilemek istemez.
Yanlışın Nedeni: Bu cümledeki "ben" öznesinin yüklemi yoktur.
Cümlenin Doğru Yazılışı: İş konusunda ben etkilemek istemem, o da beni etkilemek istemez.

Yanlış Cümle 3:Bu tutumu ile ailesine zarar mı ediyor yarar mı anlayamadık.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "ediyor" fiili;
"zarar" ve "yarar" kelimeleri için ortak olarak kullanılmış olup bu kelimeler ile uyuşmazlık içindedir. Atılıp yerine uygun fiiller konulmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu tutumu ile ailesine zarar mı veriyor, yarar mı sağlıyor; anlayamadım.

Yanlış Cümle 4: Özel zevklerim arasında kitap okumayı severim.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede dolaylı tümleç, yüklemle uyuşmamaktadır. Ayrıca bu sorun giderildiği zaman cümlenin belirtili nesnesi özneye dönüşür.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Özel zevklerim arasında kitap okumak vardır.

Yanlış Cümle 5:Anne ve babalar çocuklarıyla sürekli ilgilenmeli, öğretmenine durumunu sormalıdır.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede, durumu sorulacak olan öğrenci midir, yoksa öğretmen midir; belli olmamaktadır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Anne ve babalar, çocukları ile sürekli ilgilenmeli; onların durumunu öğretmenlerine sormalıdır.

1995 ÖSS ANLATIM BOZUKLUKLARI KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1:İşte bu yüzden dolayı sizleri buraya toplamış bulunuyoruz.
Yanlışın Nedeni: Bu cümledeki "dolayı" kelimesi gereksizdir. Çünkü cümledeki "bu yüzden" sözü, "dolayı" kelimesinin anlamını karşılar.
Cümlenin Doğru Yazılışı: İşte bu yüzden sizleri buraya toplamış bulunuyoruz.

Yanlış Cümle 2:Türkiye'nin birkaç bölgesi hariç henüz kar yüzü görmedi.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede, -nin ekinin gereksiz yere göre kullanılması anlatım bozukluğuna neden olmuştur.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Türkiye, birkaç bölgesi hariç, henüz kar yüzü görmedi.

Yanlış Cümle 3:Çocuklar, bundan en az zarar yada hiç zarar görmeden kurtarılmalıdır.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede, "ya da" bağlacından önceki yan cümlenin fiilimsisi (yüklemi) yoktur.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Çocuklar, bundan en az zarar görerek yada hiç zarar görmeden kurtarılmalıdır.

1996 ÖSS ANLATIM BOZUKLUKLARI KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1:Şiirlerinde bol bol abartılmış sözcükler seçmesi yüzünden hitabet havası taşımaktadır.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede, belirtili nesne belirsizliği vardır. "hitabet" kelimesinden önce "şiirleri" kelimesi getirilmelidir.
Cümlenin Doğru yazılışı: Şiirlerinde bol bol abartılmış kelimeler seçmesi yüzünden şiirleri hitabet havası taşımaktadır.

Yanlış Cümle 2:Yapılanları doğru bulmadığıma inanıyorum.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede, mantıksal tutarsızlık vardır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Yapılanları doğru bulmuyorum.

Yanlış Cümle 3: Ali, arkadaşı Mustafa'yı hem çok sever hem de kimi davranışlarından dolayı kızıyordu.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "kızıyordu" yükleminden önce "ona" dolaylı tümleci kullanılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Ali, arkadaşı Mustafa'yı hem çok seviyor hem de kimi davranışlarından dolayı ona kızıyordu.

Yanlış Cümle 4:Elbette onunla birlikte gitmiş olabilirler.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "elbette" sözü kesinlik "olabilirler" sözü ise olasılık bildirmektedir. Anlamca çelişen sözcükler bir arada kullanıldığından anlatım bozukluğu meydana gelmiştir. Ayrıca cümlenin yükleminde bulunan -ler 3. çoğul kişi eki kullanılmamalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: a)Onunla birlikte gitmiş olabilir.(ihtimal) b)Elbette onunla gitmiştir.(kesinlik)

Yanlış Cümle 5:Bu konuda gençleri azımsamamız doğru değildir.
Yanlışın Nedeni: Bu cümledeki "azımsamak"sözü nicelik bildiren durumlar için kullanılır. Bu kelimenin yerine "küçümsemek" kelimesi getirilmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu konuda gençleri küçümsemek doğru değildir.

Yanlış Cümle 6:Bu iş yerinde aşağı yukarı üç dört yıldan beri çalışıyorum.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "aşağı yukarı" ikilemesi gereksiz yere kullanılmıştır. Çünkü "üç dört yıldan beri" sözü, bu ikilemenin anlamını karşılamaktadır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu iş yerinde üç dört yıldan beri çalışıyorum

1997 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1:Bu soru ben ve benim gibi sınava girmiş olan birçok kişinin kafasını karıştırdı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "ben ve" sözü anlatım bozukluğuna yol açmıştır. Bu sözler gereksiz yere kullanılmıştır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu soru benim gibi, sınava girmiş olan birçok kişinin kafasını karıştırdı.

Yanlış Cümle 2:Dürüst biri olduğundan dün de bugün de kuşkuya düşmüyorum.
Yanlışın Nedeni: Cümledeki ilk "de" bağlacı gereksizdir. Ayrıca, "bugün" kelimesinden önceki yan cümlenin yüklemi, cümlede verilen yükleme uymamaktadır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Dürüst biri olduğundan dün kuşkuya düşmemiştim, bu gün de kuşkuya düşmüyorum

Yanlış Cümle 3:Muğla yöresindeki çıkan yangınlardan geriye, çırılçıplak ve simsiyah dağlar tepeler kaldı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümledeki -ki eki gereksizdir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Muğla yöresinde çıkan yanlardan geriye, çırılçıplak ve simsiyah dağlar tepeler kaldı.

Yanlış Cümle 4:Öğrenciyi, düşünmeye ve yaratıcı olmaya yönelten ve herhangi bir konu üzerinde eleştiri yapmasını sağlayan bir anlayış, eğitim sistemimize henüz yerleşmedi.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "yapması" kelimesi yerine "yapabilmesi" kelimesi getirilmelidir. Çünkü, öğrencinin ilerki yaşantısı ile ilgili bir yeterlilik durumu anlatılmak istenmektedir. Ayrıca, cümleye eklenen "yapabilmesini" tamlananının tamlayanı da "herhangi" kelimesinden önce cümleye "öğrencinin" şekliyle eklenmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Öğrenciyi, düşünmeye ve yaratıcı olmaya yönelten ve öğrencinin herhangi bir konu üzerinde eleştiri yapabilmesini sağlayan bir anlayış, eğitim sistemimize henüz yerleşmedi.

1998 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1:O akşam ben kendi odama, Fatma da kendi odasına çekilmişti.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede iki özne vardır: Ben ve Fatma. Fatma öznesinin yüklemi vardır (çekilmişti) ve doğru olarak 3. tekil kişiye göre çekimlenmiştir. Hâlbuki bu fiil "ben" öznesiyle uyuşmamaktadır. Demek ki cümlede yüklem uyuşmazlığına dayalı yüklem eksikliği vardır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: O akşam ben kendi odama çekilmiştim, Fatma da kendi odasına çekişmişti.

Yanlış Cümle 2:Bu kameralar, rahatça kullanılabildiği ve taşınmasının kolay olması nedeniyle tercih ediliyor.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlenin birinci fiilimsisi ile üçüncü fiilimsisi arasında tür farklılığı vardır. Birinci fiilimsi ( kullanılabildiği) sıfat-fiil iken üçüncü fiilimsi ( kolay olması) isim fiildir. Bu kullanım cümlede uygun düşmemiştir. Dolayısıyla bu birinci anlatım bozukluğudur. İkinci anlatım bozukluğu, ikinci fiilimsideki tamlayan ekidir. Bu ek gereksizdir. Üçüncü anlatım bozukluğu ise "nedeniyle" kelimesindedir. Bu kelime aslında "için" edatı yerine kullanılmış, ancak edatın görevini yapamamıştır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu kameralar, rahatça kullanılabildiği ve taşınması kolay olduğu için tercih ediliyor.

Yanlış Cümle 3:Siyası, askeri ve ekonomi alanlarında görüştüler.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede; "siyasi" ve "askeri" tamlayanları, "alanları" tamlananına bağlanmıştır. Bu da tamlama uyumsuzluğu meydana getirmiştir. Ayrıca "alanlarında" kelimesindeki -ler çoğul eki gereksizdir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Siyasi ve askeri alanlar ile ekonomi alanında görüştüler.

Yanlış Cümle 4:Yanlış bir şey yapsam da kızmaz, ama inanılmayacak kadar anlayışlıdır.
Yanlışın Nedeni: Bu cümledeki "ama" kelimesi karşıtlık anlamı meydana getirmesine rağmen, ikinci cümlenin yüklemi de (anlayışlıdır) olumludur. Bu da anlam kargaşasına sebep olmuştur. İkinci cümle, birinci cümlenin destekleyicisi olduğundan "ama" bağlacının atılması gerekir. Gereksiz kelime kullanılmıştır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Yanlış bir şey yapsam da kızmaz; inanılmayacak derecede anlayışlıdır.

1999 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1:Sergide tanıtılan antika eşyalar, geçmişte insanların inançlarını ve beğenilerini de yansıtıyor.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede geçen "geçmişte insanların " ifadesi anlamsızdır. Çünkü "insanların" kelimesinden önce "yaşamış" kelimesi gelmeliydi.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Sergide tanıtılan antika eşyalar, geçmişte yaşamış insanların inançlarını ve beğenilerini de yansıtıyor.

Yanlış Cümle 2:Bu, sizlere verebileceğimiz en önemli ödül ve en önemli hedeftir.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede kullanılan
"verebileceğimiz" fiilimsisi, hem "ödül" kelimesini hem de "hedef" kelimesini tamlamaktadır ve "hedef" kelimesi ile anlam bakımından uyumsuzluk göstermektedir. ( verebileceğimiz hedef !) Hedef verilmez, gösterilir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu; sizlere verebileceğimiz en önemli ödül ve gösterebileceğimiz en önemli hedeftir.

Yanlış Cümle 3:Bu kılavuzda sizi belli türdeki bilgilere uyarmak için bazı özel işaretler kullanılmıştır.
Yanlışın Nedeni: Bu cümledeki "uyarmak" kelimesi yanlış anlamda kullanılmıştır. Bu kelimenin atılıp yerine mesela "ulaştırmak" kelimesi kullanılabilirdi.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu kılavuzda sizi belli türdeki bilgilere ulaştırmak için bazı özel işaretler kullanılmıştır.

Yanlış Cümle 4:Bu gaz, havada yoğun oranda bulunur.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede kullanılan "oranda" kelimesi yanlış anlamda kullanılmıştır. Bu kelimenin yerine "miktarda" veya "olarak" kelimelerinden biri getirilmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu gaz, havada yoğun olarak bulunur. (veya) Bu gaz, havada yoğun miktarda bulunur.

Yanlış Cümle 5:Gürültüden uzak, doğal güzelliklerle dolu parkın bir köşesinde, yaşlı bir hanım masanın üstüne koyduğu romanını bir karış uzaktan okumaya çalışıyor; bir şişman, spor giyimli bir adam da dalgın dalgın uzaklara bakıyordu.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede, "şişman" kelimesinden önce kullanılan "bir" kelimesi gereksiz olarak kullanılmıştır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Gürültüden uzak, doğal güzelliklerle dolu parkın bir köşesinde, yaşlı bir hanım, masanın üstüne koyduğu romanını bir karış uzaktan okumaya çalışıyor; şişman spor giyimli bir adam da dalgın dalgın uzaklara bakıyordu.

Yanlış Cümle 6:Oraya gidersen, Etnografya ya da Kurtuluş Savaşı müzelerini gezmelisin.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede bağlaç hatası vardır. "ya da" bağlacı kullanıldığı için "müzelerini" tamlananındaki çoğul eki anlatım bozukluğu meydana getirmiştir. Çünkü dilimizde "ya da" bağlacının kullanıldığı yerde tamlananlar çoğul eki alamazlar.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Oraya gidersen, Etnografya ve Kurtuluş Savaşı müzelerini gezmelisin.

2000 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1:Fiyatlar çok pahalı olduğu için satışlar çok durgun.
Yanlışın Nedeni: Cümlede anlam kargaşası vardır; çünkü "fiyatlar" "çok pahalı" denilmektedir. Fiyatlar, pahalı olmaz; yüksek olur.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Fiyatlar çok yüksek olduğu için satışlar çok durgun.

Yanlış Cümle 2:Olaydan büyük bir üzüntü duyduğunu, suçluların cezalandırılmasını istedi.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede; iki temel yargı vardır. Birinci yargı "büyük bir üzüntü duymak" ile ilgilidir ve bu yargının yüklemi yoktur. Böyle olunca, yargı, ikinci yükleme bağlanmış ve bu da anlatım bozukluğuna sebep olmuştur.( Büyük bir üzüntü duyduğunu... istedi.)
Cümlenin Doğru Yazılışı: Olaydan büyük bir üzüntü duyduğunu söyledi ve suçluların cezalandırılmasını istedi.

Yanlış Cümle 3:Ozan, 1940 yıllarında yeni şiirimizin başta gelen adlarından biriydi.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede çoğullama hatası yapılmıştır. 1940 yılı bir tanedir. 1940'lı yıllar birden fazladır. Bu nedenle "1940'lı yıllar" ifadesi kullanılmalıydı.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Ozan l940'lı yıllarda yeni şiirimizin başta gelen adlarından biriydi.

Yanlış Cümle 4:Yaptıklarını kendi ağzıyla itiraf etti.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede gereksiz olarak "kendi ağzıyla" ifadesi kullanılmıştır. Çünkü, itiraf, kişinin kendi yaptığı iştir. Tekrar, "kendi ağzıyla" ifadesine gerek yoktur.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Yaptıklarını itiraf etti.

Yanlış Cümle 5:O kurumda eğitim görmüş herkes; saygılı, hoşgörülü ve esnek olmak gibi çok önemli erdemler kazanmışlardır
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede, kişi bakımından, özne-yüklem uyumsuzluğu söz konusudur. (........ herkes....... kazanmışlardır.)
Cümlenin Doğru Yazılışı: O kurumda eğitim görmüş herkes; saygılı, hoşgörülü ve esnek olmak gibi çok önemli erdemler kazanmıştır.

2001 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1:Adaylar, yirmi beş yaşından büyük olmalı ve sağlık kontrolünden geçmiş olmasını söyledi.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede, öncelikle tamlama hatası vardır. "Adaylar" kelimesine tamlayan eki getirilmelidir. Bu cümledeki diğer bir yanlış da çekimli fiil ile (olmalı) fiilimsi (olmasını) uyumsuzluğudur. Diğer yandan, bu cümlede, bir şart bildirimi söz konusu olduğundan "gerekmek" kelimesi, cümlenin gelişine göre çekimlenerek kullanılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Adayların, yirmi beş yaşından büyük ve sağlık kontrolünden geçmiş olması gerektiğini söyledi.

Yanlış Cümle 2:Geçirdiğim rahatsızlığı, büyük bir başarıyla ameliyat ederek sağlığıma kavuşturdu.
Yanlışın Nedeni:Bu cümlede ilk anlatım hatası ".......rahatsızlığı, ameliyat ederek....." ifadesindedir. Burada, anlam tutarsızlığı vardır. Çünkü rahatsızlık ameliyat edilmez. Bu durumda cümlede, ameliyat edilen kişi belirtilmemiştir. Ayrıca, cümleye bakarak, ameliyat gerekçesi anlaşılamamaktadır. Dolayısıyla cümlede özellikle anlam kargaşasına bağlı olarak birden fazla anlatım bozukluğu vardır. Bu cümlenin, anlatım bozukluğu, mevcut kelimeler kullanılarak düzeltilemez. Birtakım yeni kelimeler kullanma zorunluluğu vardır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Geçirdiğim rahatsızlık üzerine; beni, büyük bir başarıyla ameliyat ederek sağlığıma kavuşturdu.

Yanlış Cümle 3:Takımlardan biri, ötekinin bitmek bilmeyen karşılıklı saldırılarına daha fazla dayanamadı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede birden fazla anlatım bozukluğu vardır. Öncelikle "takımlardan biri" ifadesi yanlıştır. Bu ifadenin yerine "bu takım" veya "o takım" veya "bizim takım" veya "sizin takım" veya "onların takımı" ifadelerinden biri kullanılmalıydı. Cümlede geçen "ötekinin" ifadesi kapalı olduğundan bu ifade yerine de "öteki takımın" veya "rakip takımın" veya "karşı takımın" gibi ifadeler kullanılabilirdi. Cümlede geçen "saldırı" kelimesi yanlış kullanılmıştır; takımlar saldırmaz, atak yaparlar. Ayrıca "saldırı" kelimesinin anlam içeriğinde "karşılıklılık" gizlidir. Söylenmesine gerek yoktur.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu takım, rakip takımın ataklarına daha fazla dayanamadı.

Yanlış Cümle 4:Mimar ya da mimarlıkla ilgileniyorsanız bu kitabı okuyunuz.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede, ek sorunu vardır. "Mimar" kelimesine getirilmesi gereken ekler kullanılmayınca anlatım bozukluğu meydana gelmiştir. Çünkü bu cümlede kullanılan "ilgileniyorsanız" fiilimsisi, hem "mimar" hem de "mimarlık" kelimesi ile ilişkilidir. Bu fiilimsi, "mimarlık" kelimesi ile uyumludur, ancak; "mimar" kelimesiyle bu şekliyle uyumlu değildir. (Mimar....ilgileniyorsanız......) Cümledeki anlatım bozukluğunu gidermek için "mimar" kelimesine -larla eki getirilmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Mimarlarla veya mimarlıkla ilgileniyorsanız bu kitabı okuyunuz.

2002 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1: Tartışmacı öne sürdüğü savın doğruluğunu kanıtlayamadı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "savın" kelimesindeki -ın ilgi eki atılmalı, geride kalan "sav" kelimesine; önce bir iyelik eki, ardında da ismin -i hal eki getirilmelidir. Ayrıca "doğruluğunu" kelimesi ve "öne sürdüğü" kelime grubu atılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Tartışmacı, savını kanıtlayamadı.

Yanlış Cümle 2: Teknoloji ne kadar artarsa da el emeğinin önemi azalmıyor.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede, teknolojinin artmasından bahsedilmektedir. Teknoloji artmaz, gelişir. Bu nedenle "artarsa da" ifadesinin yerine "gelişse de" ifadesi getirilmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Teknoloji ne kadar gelişse de el emeğinin önemi azalmıyor.

Yanlış Cümle 3: Bu, kendi resimleri için açtığı ilk kişisel sergisi olacağı için çok heyecanlıydı.

Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "kendi resimleri için açtığı" ifadesi yerine "kendi resimleriyle açacağı" ifadesi getirilmelidir. Ayrıca "kendi" kelimesi "kişisel" kelimesinin anlamını taşıdığı için "kişisel" kelimesi atılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu, kendi resimleriyle açacağı ilk sergi olacağı için çok heyecanlıydı.

Yanlış Cümle 4: Burada, tiyatro salonundan internet kafeye kadar birçok etkinlik bulunuyor.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "etkinlik" kelimesinden sonra "salonu" veya "alanı" kelimelerinden herhangi biri getirilmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı:
a)Burada tiyatro salonundan internet kafeye kadar birçok etkinlik alanı bulunuyor.
b)Burada tiyatro salonundan internet kafeye kadar birçok etkinlik ortamı bulunuyor.

Yanlış Cümle 5: Yemeğini erken yemesi gerektiği halde hasta bu yasağa uymuyor.
Yanlışın Nedeni: "yasağa" kelimesi yüklemle anlamsal uyuşmazlık içindedir. Çünkü "yemeğini erken yemesi" bir yasak değil, kuraldır. Bu nedenle "yasağa" kelimesi atılıp yerine "kurala" kelimesi getirilmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Yemeğini erken yemesi gerektiği halde hasta bu kurala uymuyor.

Yanlış Cümle 6: Hiç kimse ona gerçeği anlatmamış, onu yalan yanlış sözlerle oyalamıştı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümle sıralı bir cümledir. İkinci cümlenin öznesi yoktur. Böyle olunca, birinci cümlenin öznesi olan "hiç kimse" ifadesi, ortak özne durumunda görülüyor; bu da özne-yüklem uyuşmazlığı (hiç kimse .....oyalamıştı" meydana getiriyor. İkinci cümlenin öznesi "herkes" olmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Hiç kimse ona gerçeği anlatmamış; herkes, onu yalan yanlış sözlerle oyalamıştı.

2003 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1: Ekonomileri, daha çok yetiştirdikleri hayvancılığa bağlı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "yetiştirdikleri" ifadesi fazlalıktır ve atılmalıdır. Çünkü, "hayvancılık" yetiştirilemez.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Ekonomileri daha çok hayvancılığa bağlı.

Yanlış Cümle 2: İçinde oturulamayacak derecedeki binaların yıktırılması gerekiyor.
Yanlışın Nedeni: Bu cümledeki "içinde" ve "derecedeki" kelimeleri atılmalıdır. "oturulamayacak" kelimesinden sonra "durumdaki" kelimesi eklenmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Oturulamayacak durumdaki binaların yıktırılması gerekiyor.

Yanlış Cümle 3: Maddi durumu yetmediği için eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "yetmediği için" ifadesi atılmalı ve onun yerine "iyi olmadığı için" ifadesi getirilmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Maddi durumu iyi olmadığı için eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldı.

Yanlış Cümle 4: Bu konudaki iftiralar, tamamen uydurmadır.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede geçen;

a)"iftira" ve "uydurma" kelimeleri eş anlamlıdır. Bu nedenle, yüklemde bu iki kelimeden birisi tercih edilmeli, diğeri atılmalıdır.
b)"konudaki" kelimesindeki -ki eki atılmalıdır.
c) -ki eki atılmış şekliyle "konuda" kelimesinden sonra "söylenenler" ifadesi getirilmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı:
a)Bu konuda söylenenler tamamen iftiradır.
b)Bu konuda söylenenler uydurmadır.

Yanlış Cümle 5: Bu kararların uygulanıp uygulanmayacağının, yöneticilerin seçeceği tutuma bağlı olduğu bildirildi.
Yanlışın Nedeni: Bu cümledeki "seçeceği tutuma" ifadesi yerine "tutumuna" ifadesi getirilmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Bu kararların uygulanıp uygulanmayacağının yöneticilerin tutumuna bağlı olduğu bildirildi.

2004 ÖSS ANLATIM BOZUKLUĞU KONULU CÜMLELER

Yanlış Cümle 1: Tarihte bu uluslar, öteki ulusların arasına kaynaşmışlardır.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede kullanılan "ulusların arasına" ifadesi "kaynaşmışlardır" yüklemiyle uyum sağlayamamaktadır. "ulusların arasına" ifadesinin yerine "uluslarla" edat grubunun gelmesi gerekir. Ayrıca, "kaynaşmışlardır" yükleminde bulunan -lar 3. kişi iki fazlalıktır. Çünkü, Türkçe'de "çoğul insan özne"lerin dışındaki çoğul özneler, tekil yüklem almak zorundadır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Tarihte bu uluslar, öteki uluslarla kaynaşmıştır.

Yanlış Cümle 2: Yapıtlarındaki kişilerin, kendi aralarında didişmeleri, eğlenceleri, oynanan oyunlarıyla kasaba yaşamı hakkında ipuçları veriyorlardı.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede bulunan;
a) "kendi aralarında" ifadesi atılmalıdır.
b) "eğlenceleri" kelimesinden sonra "ve" bağlacı getirilmelidir.
c) "oynanan oyunlarıyla" ifadesindeki
"oynanan" ifadesi (sıfat-fiil) atılmalıdır.
c)Yüklemde bulunan fiil edilgenleştirilmeli, ayrıca yüklemde bulunan -ler 3. çoğul kişi eki atılmalıdır. Yüklem "veriliyordu" şeklinde olmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Yapıtlarındaki kişilerin didişmeleri, eğlenceleri ve oyunlarıyla kasaba yaşamı hakkında ipuçları veriliyordu.

Yanlış Cümle 3: Yetersiz kalan ilgi yoksunluğundan bu sanat unutulmuş.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "Yetersiz kalan ilgi yoksunluğundan" ifadesiyle asıl anlatılmak istenen "ilginin yeterli olmayışı"dır. Bu nedenle "Yetersiz kalan ilgi yoksunluğundan" ifadesi yerine "Yeterli ilgi gösterilmediğinden" ifadesi getirilmelidir.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Yetirli ilgi gösterilmediğinden bu sanat unutulmuş.

Yanlış Cümle 4: Ondan böyle bir yalanlama olayı beklemiyordum.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "olayı" kelimesi fazlalıktır, atılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Ondan böyle bir yalanlama beklemiyordum.

Yanlış Cümle 5: Çok çalıştığımız için başarı grafiğimiz ister istemez yükseliyor.
Yanlışın Nedeni: Bu cümlede "ister istemez" kelimesi (zarf fiil) fazlalıktır ve atılmalıdır.
Cümlenin Doğru Yazılışı: Çok çalıştığımız için başarı grafiğimiz yükseliyor.

 
< Önceki   Sonraki >


Site Tasarımı
www.isyeriweb.com