Skip to content
޵ an: Ana Sayfa arrow Kültür-Sanat arrow ÇİZİM VE RESİM SANATINDA MALZEMELER VE TEKNİKLER
ÇİZİM VE RESİM SANATINDA MALZEMELER VE TEKNİKLER Yazdır
Mustafa Kaplan

Çizimi nasıl yapacağız sorusundan önce, çizimi hangi malzemeyle, hangi gereçlerle, nasıl bir ortamda ve hangi teknikleri kullanarak yapacağız, sorularıyla işe başlamamız gerekir. Kurşunkalemin, boya fırçasının, silginin, parmakla boyayı kaynaştırmanın ne olduğunu biliyorsunuz. Peki kamış kullanarak çizim yapıldığını, renksiz markerlerin olduğunu biliyor musunuz? "Dessin â trois crayon" tekniği ne demek?


Aslında, resim yapma sanatının malzemesi, araç ve gereçleri, teknikler pek o kadar değişmemiş olsa da, günümüzde bunları üretenlerin birtakım yenilikler ve buluşlar peşinde oldukları da bir gerçek. Bir gün her zaman gittiğiniz kırtasiyecide tıpkı öbür normal kurşunkalemler gibi kullanabileceğiniz tanınmış bir marka yumuşak kurşunkalem görüyorsunuz: Ama bu kalemin bir özelliği daha var; kurşunu suda eriyebiliyor ve ıslak bir fırçayla kâğıda yayılabiliyor. Başka bir gün, bakıyorsunuz Faber-Castell boyaları en büyük boya takımına 20 yeni renk daha katmış. Altmışlık teneke kutu şimdi yerini seksenlik daha kullanışlı, tahta bir kutuya bırakmış. Derken, renkli kuru boya kalemlerle "kuru pastel" benzeri bir sonuç elde etmeyi öğreniyorsunuz ve benzeri daha birçok yenilik görüyorsunuz. İşte bu bölümde hem geleneksel hem de yeni teknikleri ve bunları çizmek için gerekli olan malzemeleri tanıyacağız.

Önce resim kâğıdını ele alalım

Beyaz, renkli, ince, kalın kâğıda, eskiz kâğıdına ya da ambalaj kâğıdına, kısaca­sı teorik olarak her tür kâğıda resim ya­pılabilir. Ama, en iyi kalitesi olmasa bi­le, resim kâğıdı olarak yapılan kâğıtlar­da alınan sonuçlar elbette daha iyi olur.

Resim kâğıdının kalitesi kâğıdın yapı­mında kullanılan hammaddelere bağlı­dır. Bu hammadde, katışıksız paçavra el­yafı, ağaç elyafı ya da atık kâğıt ve kar­tonlarla karıştırılmış paçavra elyafı gibi çeşitli maddelerden oluşabilir. Tutkalla­ma da kâğıdın sertliğini belirler ve re­sim kâğıdının kalitesini önemli ölçüde etkiler. Ayrıca, hangi tür kâğıdın, hangi tür bir çalışma için kullanılacağı yalnız kâğıdın kalitesine de bağlı değildir; bu konuda kâğıdın dokusuna ve grenine de bakılır. Kâğıtlar ince, orta ve kalın gren­li olabilir. İnce ve orta grenli kâğıtlar bütün tekniklerde resim yapmak için kullanılabilir ama kalın grenli kâğıtlar en çok lavi ve suluboya tekniğiyle yapı­lacak resimler için üretilirler. Resim kâ­ğıdının her iki yüzündeki grenler de farklı farklıdır. Fakat her iki yüz de tut­kallıdır ve resim yapmaya elverişlidir; sanatçı bu iki yüzden istediğini seçip kullanabilir.

İyi kaliteli bir resim kâğıdı, kâğıdın üretimi sırasında bir yüzüne basılan ve ışığa tutulduğunda görülen filigranım­dan tanınır.

İYl KALİTELİ

RESİM KÂĞIDI MARKALARI

Arches

Fransa

Canson

Fransa

Fabriano

İtalya

Grumbacher

ABD

RWS

ABD

Schoeller

Almanya

Whatman

İngiltere

Guarro

ispanya

Önerebileceğimiz kaliteli resim kâğıdı markaları arasında Canson, Arches, Fab­riano, Schoeller, Grumbacher, VVhatman ve Guarro'yu sayabiliriz. Aşağıda bu konuda tam bir liste verilmiştir. Bu mar­kaların çoğu hem beyaz hem renkli re­sim kâğıdı üretmektedirler. Canson'un "Ingres" ve "Mi Teintes" (Resim 68) kâğıtları üstün kaliteleri ve renklerinin çeşitliliği ile tanınmıştır. Bu kâğıtlar, be­yaz kum pastel ve füzenle çizilecek de­senler ya da kum pastel, pastel, mum boya ya da renkli boya kalemleriyle ya­pılacak resimler için idealdirler.

Resim kâğıtlarının boyları, genellikle üreticiler tarafından belirlenir ve çeşitli ülkelerde çeşitli boyutlarda kâğıtlar kul­lanılır. Çeşitli boyutlarda bloklar halin­de satılan resim kâğıtlarından sonra en çok kullanılan kâğıtlar 50x65 cm ya da 70x100 cm boyutlardadır. Bu kâğıtlar tabaka halinde saülırlar. Ayrıca 56x76 cm ve 72x103 cm boyutlarında tabaka kâğıtlar ve 2x10 m'lik rulo şeklinde saülan büyük resim kâğıtları da vardır.

Res. 65. Resim kâğıdı çeşitleri: (üstten alta sı­rayla) ince, orta, kalın grenli kâğıtlar. Bunlar­dan elde edilen ton fark­ları kurşun kalemle gös­terilmiştir; son kâğıt Ing­res markadır ve tonla­ma füzenle yapılmıştır.

Temel Araç ve Gereçler

Tüm plastik sanatların, güzel sanatların, mimarinin, dekorasyonun ve grafik sa­natların temelinde çizim yatar. Çizim yapmak için, füzen kaleminden sulubo­yaya kadar: Sangin, renkli kalem boya, pastel, mürekkepli kalem ve kurşunka­lem gibi çeşitli malzemeden yararlanılır. Kullanılan kâğıt düşük, orta ya da iyi ka­lite beyaz ya da renkli olabilir. Bu kâğıt, alttan sert bir mukavva ya da resim tah-tasıyla desteklenebilir. İstenirse, çizim yaparken resim sehpası da kullanılabilir.

Ama şunu da unutmamalıyız ki, çizim ve resim yapmak için bize gerçekten ge­rekli olan şeyler sadece düz bir yüzey üstüne yerleştirilmiş bir tabaka kâğıt ile bir kurşunkalemdir. Bunların dışında kullanılan her şey ayrıntıya girer.

Çizime başlamadan öfıce düşünme­miz gereken birkaç faktör daha vardır. İlkin, kendimizi elden ||ldiğince rahat ettirmeliyiz. Resinin hoyutlannın bü­yüklüğü ve konusunun karmaşıklığı ayakta çalışmayı gm-ktıımediği sürece oturarak resim yapmak, Ifcçilecek en iyi yoldur. İkinci bir nokta İNC resim kâğıdı­nı alttan destekleme zoruııluğudur. Stüd­yoda çalışırken bu işi bir sehpa görebilir; dağlarda ya da deniz kıyısında ise, iri bir taş, bir ağaç kütüğü, veya benzeri bir şey destek olarak kullanılabilir. Ayrıca için­de bir resim tahtası bulunan, katlanabi­len resim kutuları da yapılmıştır. Bu ku­tular açıldıklarında resim sehpası haline gelirler. Bunlar kapalı mekânlarda veya açık havada resim yapılırken konuya pratik bir çözüm getirirler.

 


 

En çok kullanılan çizim aracı kurşunka­lem olarak adlandırdığımız grafit kalem­dir. Grafit madeni ilk kez 1560 yılında İngiltere'de Cumberland madenlerinde bulunmuştur. Kıta Avrupa'sında kulla­nılmaya başlandığı tarih ise 1640'tır. Bir kimyager ve mühendis olan Jacques Conte 1792'de grafiti kil ile birleştirip bir tür kurşun elde etmiş; bu kurşunu da sedir ağacından bir çubukla kaplayarak grafit kalem üretimini teknik açıdan mü­kemmelleştirmiştir. Conte'nin yönte­miyle çeşitli sertlikte kalemler üretilmeye başlamış ve böylece ressamlar da kâ­ğıt üzerinde istedikleri koyulukta çizim yapabilmeye başlamışlardır. Günümüz­de çok çeşidi kalitede ve sertlikte kurşunkalem üretilmektedir. Bunlar iki gruba ayrılırlar:

1. Yüksek kaliteli kurşunkalemler (Resim 75). Bunlar, sanatçılar için B harfiyle gösterilen yumuşak yazan kalemlerin, teknik çizim yapanlar için hazırlanmış, H harfiyle gösterilen sert kalemlere kadar değişirler. HB ve F kalemleri ise orta sertlik ve yumuşaklıkta olan kalemlerdir.

2.Okullarda kullanılmaya uygun kalemler. Bu kalemler l'den 4'e kadar nu maralandırılırlar: 1 numara, 2B ile aynı; 2 numara, B ile aynı; 3 numara, H ile aynı; 4 numara ise 2H ile aynıdır. Çizim için en uygun kalemler 1 ve 2 numara­lardır.

Çizim için gereken iyi bir kurşunka­lem takımı şu kalemlerden oluşur. 1) Ge­nel kullanım ve hafif gölgelemeler için bir adet 2 numara kalem; 2) Koyu siyah desenler, hızlı vuruşlar ve koyu alanların üstünden gitmek için birer adet 2B, 4B ve 8B kalemi.

Resim 72 (A) : grafit kalem. (B): suda çözülen grafit kalem (C): katışıksız grafit kalem (D): 5mm' lik yumuşak kurşun uç takılan otomatik kalem (E): grafit çubuk

Resim 73 : İki değişik boy kağıt çubuk.Tonları kaynaştırmada kullanılır.

Resim 74 Silgi Çeşitleri : (A): hamur silgi (B): otomatik kalemin arkasına takılan silgi (C): plastik sert silgi.

Resim 75 : Kurşunkalemlerin yumuşak türlerinden(B), sert türlere (H) değişen on dokuz sertlik derecesi.

Füzen ve türevleri

Füzenle resim yapımı bilinen en eski sa­nat türlerindendir. Eski Yunanlılar, sö­ğüt, asma ya da ceviz ağacının kömür­leşmiş dallarını, günümüzdeki füzen ka­lemi yerine kullanmışlardır.

Füzen, canlı modellerden yapılan re­sim çalışmalarında, desen çizimlerinde ve yağlıboya resimler için eskiz çalış­malarında kullanılacak en uygun malze­me sayılır. Kırtasiyecilerde 13-15 cm. uzunluğunda, 5-15 mm. kalınlığında fü­zen çubuklar satılmaktadır. Bazı marka­ların üç farklı sertlikte çubukları vardır.

Füzen kalemi füzen türevlerinden bi­ridir (Resim 88) ve füzen çubuk gibi farklı sertlik derecelerinde üretilir.

Marka

Çok yumuşak

Yumuşak

Orta

Sert

Conte

3B

2B

B

HB

Faber-

Castell

-

Yumuşak

Orta

Sert

"PİK"

Koh-i-noor

"Negro"

1 ve 2

3 ve 4

5

6

Staedler

"Carbonit"

4

3

2

1

Füzenin başka bir türevi de doğal ya da yapay füzenin sıkıştınlmasıyla yapı­lan füzen çubuklardır (Resim 88, 2, 3). Elde edilen tonu koyulaştırma amacıyla bunlara çeşitli bağlayıcı maddeler (za­man zaman da kil) katılır; bu işlem aynı zamanda resme kuru pastelle yapılmış gibi bir doku kazandırır.

Bir de füzen tozu vardır (Resim 93). Füzen tozu, kâğıt çubuk ya da parmakla kâğıda sürülür ve geniş alanların doldu­rulmasında ideal bir madde sayılır.

zilmiş kalın ve koyu çizgiler (Resim 91).

Res. 92 ve 93. Füzen tozu kullanan sanatçı kalemle çizdiği çizgile­rin izlerini yok etmeye uğraşmadan istediği ko­yuluğu tutturabilir. San-gin ya da renkli kuru pastelle yapılan resim­lerde kullanılmak ama­cıyla sangin renginde ve yeşil, mavi vb. renk­lerde toz boyalar da vardır.

Res. 88. Füzen çeşitle­ri: (1) Füzen kalemi, (2 ve 3) sıkıştırılmış ya­pay füzen çubuk, (4 ve 5) kömürleşmiş söğüt, asma ya da ceviz da­lından yapılmış iki fark­lı boyda doğal füzen.

Res. 89-91. Füzen ka­lemiyle çizilmiş ince, keskin çizgiler (Resim 89), füzen çubukla çi­zilmiş daha kalın çizgi­ler (Resim 90), sıkıştı­rılmış füzen çubukla çi-

Temel çizim bilgileri

Eğer bir resimde ince keskin hatlı çizgi­ler ve detaylar önemli ise, füzenle çalış­mak iyi sonuçlar vermez. Öte yandan, resimde ışık ve gölge etkileri elde etmek ya da açıklı koyulu tonların yan yana ge­tirilmesinden yararlanarak herhangi bir figür çizmek istersek füzenle mükemmel sonuçlar elde edebiliriz.

Füzen çabuk dağılan bir malzeme ol­duğundan eski bir bez parçasıyla ya da bir hamur silgiyle kolayca silinebilir. Kâğıt çubuk ya da parmak kullanarak füzenle gölgeleme ya da leke yapmak da oldukça kolaydır. Füzenin kolayca bo­zulduğu göz önüne alınarak, bitmiş ton­ların birbirine karışmaması ve resmin kalıcı olması amacıyla, bitmiş resmin üzerine fiksatif atılmalıdır. Fiksatifler şi­şede ya da sprey olarak satılır ve kâğıdın üzerine püskürtülerek uygulanırlar. Sıvı kuruyunca desenin üzerinde ince, say­dam, koruyucu bir tabaka oluşur.

Res. 94. Füzen çubu­ğun ucu çok çabuk küt-leşse de çubuğu çevi­rip dış kenarını uç gibi kullanarak oldukça in­ce çizgiler elde edebili­riz.

Res. 95. Füzen çubu­ğun ucunun eğik yüzü­nü kullanarak çeşitli koyulukta kalın çizgiler elde edebiliriz.

Res. 96. Resim kâğıdı­na küçük bir parça fü­zeni yan yüzüyle süre­rek lekeler ve tonlama­lar oluşturan geniş çiz­giler elde edebiliriz.

Res. 97. Füzenle yapılan çizimler çabuk dağılma özelliği gösterirler. Par­makla (A) kolaylıkla sili-nebilecekleri gibi, kuvvetli bir üflemeyle (B) de uçup dağılabilirler. Parmakla hafif bir dokunma bile rengin koyuluğunu boza­bilir (C), her zaman az bir iz kalsa bile, füzen silgiy­le silinebilir (D). Buna kar­şın füzen "boyayan" ve çok farklı tonlar verebilen bir malzemedir (E).

Füzen kalemi ya da sı­kıştırılmış füzen çubuğuyla doğal füzenden daha kaliteli ve temiz resimler elde edilebilir. (F)'de fü­zen kalemle yapılmış bir tonlama görmekteyiz. (G)' de aynı tonlama kâğıt çu­bukla yayıldığında ton her yerde koyulaşır ve ton-lararası fark ortadan kal­kar. Bu istenmeyen sonu­cun önlenmesi için tonla­ma önce daha küçük bir alana uygulanmalı (H), sonra da (l)'da olduğu gi­bi kâğıt çubukla tüm ala­na yayılmalıdır.

 

Sangin ve kuru pastel

Beyaz kuru pastel, doğada bulunan ki-reçtaşının, su ve bağlayıcı bir maddeyle karışımından elde edilir. Bunlar, ticari amaçlarla kullanılmak üzere köşeli ya da yuvarlak çubuk biçiminde üretilirler. Renkli kum pasteller de vardır. Bunların ana renklerde olanları tamamıyla boya pigmentleriyle, ara renklerde olanları ise boya pigmentlerinin tebeşirle kanştınl-masıyla yapılır. Bazı markalann 24 ren­ge kadar ulaşan kum pastel kutuları bu­lunmaktadır. Faber, siyah ve beyaz kum pastel dışında okr sarısından koyu siye-naya kadar 12 renk içeren özel bir takım ile 6 farklı tonda gri boya içeren özel bir başka takım daha üretmektedir.

Res. 98. (Üstten alta): Köşeli çubuk şeklinde üretilmiş beyaz kuru pastel, koyu sepya ve sangin (1, 2 ve 3); Koh-i-noor'dan beyaz kuru pastel ve sangin (4 ve 5). Koh-i-noor'un yuvarlak çubuk şeklin­de üretilen pek çok ren­gi vardır. Beyaz, sepya ve sangin Conte ka­lemleri (6, 7 ve 8).

Demir oksit, pastel tozu ve bağlayıcı bir maddenin karışımından elde edilen san­gin'in tipik bir rengi (kan rengi) vardır. Beyaz, sangin, koyu sepya, deniz mavisi ve zeytin yeşili gibi tipik renklerdeki ku­ra pasteller hem yuvarlak çubuk hem de 5 cm'lik köşeli çubuk biçimlerinde üreti­lirler.

Rönesans ressamlarının başarıyla uy­guladıkları bir yöntem sangin, sepya ya da siyah füzenle renkli kâğıda desen çiz­mek, ardından gölgeli ve ışıklı alanları beyaz tebeşirle ortaya çıkarmaktı.

17. yüzyılda Rubens, Jordaens ve öbür ressamlar; 18. yüzyılda ise, Bouc-her, Fragonard ve Watteau, resimlerinde sık sık bu tekniği uygulamışlardır. Fran­sızlar buna deşsin â trois crayons adını vermişlerdir.

 

Res. 100-102. Sangin kalem kullanarak en in­ce ayrıntıları ve formla­rı büyük bir titizlikle çi­zebiliriz (100). Sangin çubuk ve koyu sepya kuru pastellerle ilginç renk bileşimleri (101) elde edebiliriz. Bu bile­şimlerin en mükemmel sonuçları vermesi için renkli kâğıt üzerine ça­lışmak ve ışıklı nokta­larda beyaz kuru pas­tel kullanmak gerekir (102).

Res. 103 ve 104. Miqu-el Ferrön'un krem rengi ve gri renkte mi-Teintes resim kâğıdına çizdiği iki deşsin â trois cra-yons (üç renkli çizim) örneği.

 

 

 

Tarama kalemleri, kamışlar ve fırçalar

113

107


Çini mürekkebi siyahtır; sıvı olarak şişe­lerde, katı olarak da kalıplar halinde sa­tın alınabilir. Kalıp halindeki çini, suda çözülebilir ve fırçayla çalışılan lavi re­simlerde kullanılır; sıvı halindeki çini ise fırçayla, kamışla ya da kalem ucuyla kullanılabilir. Ayrıca farklı renklerde üretilen mürekkep çeşitleri de vardır.

Mürekkeple yapılan resimlerde en çok Perry marka kapalı tarama uçlan kullanı­lır. Bu uçlar tahta bir sapa takılır ve ge­rektiğinde değiştirilebilirler. Bir mürek­kep kartuşu olan Osmiroid marka açık tarama uçlu kalemi kullanmak, kapalı uçlu kalem kullanmaktan daha kolaydır.

Mürekkeple çalışmak için en uygun fırçalar 3/0-12 numara samur fırçalardır: Resim yaparken fırça darbelerinin görül­mesini istersek bu samur fırçanın yerine ondan daha sert olan domuz kılı fırçalar kullanmalıyız. Yumuşak görünümlü re­simler elde etmek için ise, Sumi-e mar­ka (geyik kılı) Japon fırçaları uygundur.

Kamış kalemler, bir ucu eğik kesil­miş, içi boş kum bir kamış dalından ya­pılır. Kamışın ucu madeni tarama kalem uçlan gibi iki parçaya yanlarak hazırla­nır. Kamışla çizilen çizgilerin kalınlığı uçtaki yangın genişliğine bağlı olmakla birlikte bu çizgiler genellikle kalın olur. Çizim yaparken az miktarda mürekkep kullanılır ve uç kâğıda sürtülerek çalışı­lır. Böylece başka hiçbir teknikle elde edilemeyecek griler elde edilebilir.

Değişmez kalınlıkta ve düzgün çizgi­ler çizmek isterseniz, rapido adı verilen kalemleri kullanabilirsiniz. Rapidolann mürekkep kartuşu ve çeşitli kalınlıklarda değiştirilebilen uçlan vardır.

Res. 105. Mürekkeple çizim yapmak için kul­lanılan gereçler (Üst­ten alta): Kamış; do­muz kılı, samur ve ge­yik kılı (Japon Sumi-e

tekniğinde kullanılır) re­sim fırçaları; rapido, Perry marka saplı, ka­palı madeni tarama ucu; Osmiroid marka açık tarama uçlu kalem.

Renkli kalem boyalar

Res. 116-118. Kutuda kuru boya takımları: Fa­ber (Seksenlik kutu, Re­sim 116), Caran D'Ache (Otuzluk kutu, Resim 117), Cumberland (Yet-mişikilik kutu, Resim 118).

118


Gustav Klimt ve David Hockney gibi ünlü ressamların o çok beğenilen resim ve desenlerini renkli kalem boyalarla çizdiklerini duyunca herhalde şaşıracak­sınız. Ama gerçek böyle. Renkli kalem boyalarla, diğer çizim ve resim malze­meleriyle yapılanlara eşit kalitede sanat eserleri yaratılabilir. Ayrıca, yeni başla­yan biri için renk seçimi, kompozisyon ve renk karışımım öğrenme açısından renkli kalem boya ile çalışmanın en ide­al yol olduğu da söylenebilir. Renkli ka­lem boya hemen hemen herkesin tanıdı­ğı bir malzemedir; ama çoğu kişi kamış veya spatulayı bilmeyebilir; renklerin su ve yağ ile karıştırılmasını gerektiren ve belirli bir beceri isteyen suluboya ya da yağlıboya ile çalışırken zorlanabilir. Ör­neğin, suluboyada pembe rengi elde et­mek için fırçaya süreceği kırmızı boya ve su oranını önceden bilmesi gerekir. Yağlıboya ile çakşırken de sıcak bir gri ton için hangi kalınlıkta ve miktarda okr'u, deniz mavisi, karmen kırmızısı ve beyaz ile karıştırmanız gerektiğini bil­melisiniz. Bu sözlerime inanın, hiçbir şeyi abartmıyorum! Suluboya, akrilik ve pastel boyalarla resim yaparken bu so­ranların tümü yaşanır.

Renkli kalem boyalarla ise durum bi­raz daha farklıdır.


Çizdiğiniz bir bitki ya da ağacın yaprak­larını zeytin yeşiline boyamak isterseniz, yapılacak tek şey renkli kalem boya takı­mından zeytin yeşili kalemi alıp yaprak­lan boyamaktır. Ama o anda yapraklar­dan birinde sanmtırak bir panltı gözünü­ze çarptı. Pekâlâ, siz de bu yaprağı önce hafifçe zeytin yeşiliyle sonra da üzerini okr renkli kalemle boyarsınız ve iki ren­gi sırayla kullanarak istediğiniz renge ulaşırsınız. Biraz daha yeşil, biraz daha okr, tekrar yeşil, az biraz mavi - boyama sırasında her an rengi, tonu kontrol ede­bilirsiniz. Renk oluşturma açısından bu çok büyük bir kolaylıkür.

Renkli kalem boyalarla resim ya­parken istediğiniz boyayı seçin ve her zaman bir renkle başlayarak renkle­rin sayısını çoğaltın; istediğiniz renge ulaşmaya çalışın.

Bu boyalarla resim yaparken otuzluk, yetmişikilik, seksenlik boya takımlann-dan renk seçme olanağınız vardır. Bu renklerin arasında zeytin yeşili, yeşil, zümrüt yeşili, yosun yeşili vb. gibi on ayn çeşit yeşil bulunabilir. Suluboya ya da yağlıboya resim yaparken olduğu gi­bi belirli bir yeşil elde ettikten sonra fik­rinizi değiştirip başka bir yeşil aramaya girişme riski ve boz-yap çabası olmadan çalışabilirsiniz. Renkli kalem boyalarla renklerinizi azar azar kullanarak istedi­ğiniz rengi bulabilirsiniz. Bu boyalar da­ha kolay denetleyebileceğiniz renkler verirler.

Res. 119 ve 120. Bir ka­lem ile çizim yaparken aynı renk dizisindeki öbür kalemleri ya da en çok kullandığınız ka­lemleri de diğer elinizde tutmanız yararlı olur. Belirli bir resim üzerin­de çalışırken size sık sık gereken renkleri eli­nizin altında bulundura­bileceğiniz bir kalemlik edinin.

Res. 121. Boyları kısal-mış kalemlerden dibine kadar yararlanabilmek için kalem sapları kulla­nın. Küçülmüş kalemle­ri tutmak oldukça zor­dur.

Res. 122 ve 123. Suda çözülen kuru boyaya bir örnek. Solda, orta sert­likte mavi kuru boya bir kalemle kalın grenli, ku­ru suluboya kâğıdına çi­zilmiş bir tonlama örne­ği görülüyor. Sağda, ay­nı tonlamanın ıslak bir fırçayla sulandırılma­sından sonra elde edi­len sonuç verildi.

 

•34

135

135

135



Res. 134 ve 135. Renk­li kalem boyalarla yapıl­mış bu iki resim bize bu malzemeyle alabilece­ğimiz sanatsal sonuçla­rı gösteriyor. Dağ man­zaralı resim gri renkli Canson mi-Teintes re­sim kâğıdına çizilmiştir. Birçok yerde kâğıdın grisi belirgindir. Soğuk renklerle tasarlanmış bu resmin mavi ve yeşil tonlarının armonisini sağlayan faktörün res­min kâğıdının rengi ol­duğunu unutmamalıyız. St. - Germain - des - Pres Katedrali, Paris. Suda çözülen kalemle yapıl­mıştır. Dikkat ederse­niz, resmin tümünün üstünden ıslak fırçayla geçilmemiş; resim renk­li kalem boyayla ta­mamlandıktan sonra ıs­lak fırça darbeleriyle son görünüm verilmiş­tir.

Çağdaş teknik: Markerler

VVATER-BAS WASSERBAİ A BASE D'E

(

137


Markerler, bu kitapta tanıtılan resim malzemeleri ve tekniklerinin en yenile­rinden biridir. Marker 1960'larda bir Ja­pon buluşu olarak ortaya çıkan ve içinde mürekkep haznesi görevi yapan bir tam­pon bulunan bir tür keçe uçlu kalemdir. Delikli polyesterden yapılmış olan keçe uçtaki sayısız delikçikten akan mürek­kep ise boya maddesi (pigment) ile alkol benzeri bir solüsyon olan ksilen karışı­mından elde edilmektedir. (Çocuklara zarar vermeyecek, içinde ksilen yerine su bulunan mürekkeple yapılan marker­ler de vardır.) Markerler geniş alanları çabuk ve kolayca boyamaya yarayan ge­niş uçlu markerler; detayları çizmeye yarayan orta uçlu markerler; desenlerin dış hatlarını çizmeye ve mürekkepli ka­lemle çizilmiş desenleri boyamaya yara­yan ince uçlu markerler olmak üzere üç değişik boyda üretilmektedir.

Belli başlı beş marker markasından söz edebiliriz. Bunlardan ikisi olağanüs­tü markerler üretmektedir. Letraset'in American Pantone serisinde 203 adet geniş uçlu, 223 adet de ince uçlu mar­ker; İngiliz Magic Marker serisinde ise 123 adet renkli marker bulunmaktadır.

Markerlerle çizim yapmaya uygun "marker kâğıdı" ya da "fütre" kâğıdı adı verilen resim kâğıtları üretilmiştir. Bu tür kâğıtları bulmakta zorluk çekerseniz Bristol kartonlar gibi yumuşak ve emici türden ince kartonlar da işinizi görür. Kuşe kâğıdı ise bu amaçla kullanılmaz.

Bir marker yeniyken ve mürekkebi kolaylıkla akarken aynı tonda ve kalın­lıkta çizgiler elde etmek ve böylece ge­niş alanları hem ton farkı olmadan, hem çizgiler tek tek ayırt edilmeden doldur­mak mümkündür. Renkleri kaynaştır­mak, grileştirmek ve degrade yapmak amacıyla kullanılabilecek renksiz mar­kerler de vardır. Resim 137'de kalın uç­lu bir markerle üç farklı çizimin nasıl yapıldığına dikkat edin: Markerin ucu­nun kenarıyla ince çizgiler, ince yanıyla orta kalınlıkta çizgiler, ucu aşağı bastı­rıp tüm yüzünü kâğıda sürterek ise kalın çizgiler elde edilir.

 


Renkli kalem boyaların içindeki boya çubuğu, başka bir deyişle kurşunu, tutkal ve vernikle bağlanmış renkli boyadan el­de edilir ve bu çubuk ağaç türü bir mal­zeme ile kaplanarak korunur. Kaliteleri açısından okullarda kullanmaya çok uy­gun 12 kalemlik kutularda satılan renkli kalem boyalar vardır. Daha iyi kalite bo­yalar da, onikilik, yirmidörtlük, otuzaltı-lık, kırklık, altmışlık, yetmişikilik, sek­senlik kutularda satılır. Caran D'Ache'ın iki ayrı kalite kırk kalemlik boya kutuları vardır. Normal sertlikte boyalar Prismalo I, yumuşak boyalar ise Prismalo II adıyla saülmaktadır. Rexel Cumberland'ın yet­mişikilik boya takımına karşın, Faber'in altmışlık boya takımını ve yine Faber'in çok güzel gül kurusu rengi bir sandık-kutu içindeki, seksenlik boya takımlarım sayabiliriz. Çoğu markalar şimdilerde hem suya dayanıklı hem de suda eriyen kalem boyalar üretmekte, çok aranan renkleri tek tek de satmaktadırlar. Yeni çıkan seriler arasında Cumberland'ın kö­şeli çubuk ve Caran D'Ache'ın yuvarlak çubuk biçimindeki ağaçla kaplanmamış (ağaç cidarsız) boyalan da vardır.

Suluboya resme ilk adım, tek renkle yapılan suluboya

Res. 146. Ben bu ço­cuk başını siyah sulu­boya ile ve lavi tekni­ğiyle yaptım.


Tek renkle yapılan suluboya türüne lavi denir. Bu renk, genellikle, siyah olur. Kimi zaman ikinci bir renk - sepya, ma­vi ya da yeşil - de kullanılabilir. Pek çok ressam lavi türünde eskizler ve re­simler yapmışlardır. Leonardo, Raffael-lo, Rubens, Rembrandt, Lorrain, Cons-table, Goya, Delacroix, Monet, Van Gogh ve Picasso gibi sanatçılar bunlar arasında sayılabilir.

Lavi tekniğiyle yapılan resimlerde en çok suluboya malzemesi kullanılır. Ama siyah ya da sepya Çini mürekkebini de damıtılmış suyla sulandırarak aynı amaçla kullanabilirsiniz. Bu sayfanın al­tında lavi çalışmaları için gerekli malze­meyi görüyorsunuz. Dikkat ederseniz, hepsi de suluboya yapmak için kullandı­ğımız araç gereçlerdir: Su, çeşitli kalın­lıkta fırçalar, sünger ve kâğıt havlu, be­yaz mum (resimde boş bırakılacak alan­lar için) ve ilk elde gerekli olmamakla birlikte, yararlı başka gereçler: Bir su kabı, çizim için bir kurşunkalem, fazla suyu emdirmek için pamuk uçlu çubuk­lar, raptiye, zamklı bant, kâğıt klipsi, vb.

Suluboyada birinci adım lavi yapmak­tır. Bu teknikte tek boyayla çalışıldığın­dan renk hazırlamak, ya da renkleri ka­rıştırmak gerekmez; renk uyumu diye bir sorun da yoktur. Lavi tekniğiyle re­sim yaparken düşüneceğiniz tek şey çi­zim ve tonlamadır.

Mum boyalar ve yağlı pasteller

Sanat tarihinde bilinen en eski malzeme­lerden biri de mum boyadır. Mum boya eski Mısır, Yunan ve Roma'da ankostik adı verilen bir teknikle, erimiş mum içi­ne toz boyalan kanşürarak yapılır ve yaygm olarak kullanılırdı. Günümüzde bu boyalann çeşitleri 64 renge kadar çıkmaktadır. Piyasada yağlı pastel ola­rak bilinen bir tür mum boya da vardır. Bu boya da mum boya ile aynı teknikle yapılmış olmakla birlikte, mumu daha yumuşak ve yağlıdır. Mum boya yağlı pastelden daha az yumuşak olduğundan bir kat mum boya üstüne ikinci bir kat daha sürüldüğünde boya yüzeyi düzgün-leşir ve grenler ortadan kalkar. Mum bo­ya renkler sabit kalmadıklanndan koyu rengin üstüne açık renk sürmek oldukça zordur. Yağlı pasteller daha yumuşak olduklanndan gerçek pastelle çakşırken yaptığımız gibi koyu renklerin üstüne açık renkleri sürebiliriz.

Bu küçük fark dışında, iki boyadan hangisini kullanırsak kullanalım, teknik­lerimiz ve bu tekniklerin bize sağladığı olanaklar değişmeyecektir.

Her iki boya da kâğıda sürtülerek kul­lanılır. Parmakla renkleri kaynaştırabilir, ya da yayabilirsiniz. Her iki boyayı da silmek zordur. Önce bir bıçak ya da fal-çata ile mumlu ya da yağlı tabakayı ka­zımanız; ardından, plastik bir silgi ile iş­lemi bitirmeniz gerekir. Boya bıçakla kazındığında kâğıdın grenlerinin içi te­mizleneceğinden ikinci bir kez boyama zor olmaz. Açık renk bir boyanın üstüne koyu bir renk sürülmüşse koyu kat bı­çakla kazınarak açık renk ortaya çıkan-labilir.

Son olarak, her iki boya da terebentin­de eridiğinden; istenirse, fırça kullana­rak bir tür sulu-mum boya lekeler ve tonlamalar da elde edilebilir.

Pastel boyaların çekiciliği

Pastelle yapılmış bir çalışmayı nasıl ta­nımlamalı - desen olarak mı, yoksa bir resim olarak mı?

Bu konuda herkes istediğini düşünebi­lir. Ama kesin olan bir şey varsa, o da, pastelin kolayca biçim verilebilen, yu­muşak, kâğıdı kavrayan ve ona müthiş bir uyum sağlayan inamlmaz bir malze­me olduğudur. Ayrıca, pasteller çok çe­şitli renklerde üretilmektedirler. Ameri­kan malı Grumbacher marka pastel bo­yalar tek bir kutuda 336 renklik takım halinde satılmaktadır. Talens'in Remb-randt serisinde 180 renk, Schminker'de 99, Faber'de 72 renk vardır. Piyasada kurşunkalem biçiminde yapılmış pastel boyalar da satılmaktadır. Evet ama, ne­den bu kadar çok sayıda renk vardır?

İçinde yağ ve vernik bulunmayan, ka­tışıksız karışımından dolayı pastel güçlü bir boya türü değildir. Pigment denilen toz halindeki boya maddesi su ve zamk­la bağlanarak pastel boya oluşturulmuş­tur. Bu yüzden pastel çabuk zarar göre­bilecek özelliktedir. Bu nedenle, pastel boyalar ton düzeltmeleri dışında karıştı­rılmazlar ve doğrudan kâğıda uygula­nırlar. Bu da çok çeşitli renkte boya ile çalışmayı gerektirir.

Pastel boya kapatıcı bir boya türüdür; koyu renklerin üstüne açık renkler sürü­lebilir. Parmakla yayma yapılabilir ama kâğıt tamponlar renkleri kaynaşürmak amacıyla kullanılamazlar. Pastel çalış­malarında kullanılacak kâğıt resmin bo­yutlarına bağlı olarak kalın ya da orta grenli olmalıdır. (Canson mi-Teintes kâ­ğıtlarının bir yüzü orta, bir yüzü kalın grenlidir.) Pastel boya, hamur silgi ya da temiz bir bez parçasıyla silinebilir. Sıvı fiksatifler pastel boya renklerinde belir­gin bir değişiklik yapüğından Talens üreticileri bunların az miktarda kullanıl­masını; ardından çok farklılaşan renkle­rin rötuşlanmasını ve sonra da resmin camla korunmasını; camın resmi boz­maması için resmin önce bir paspartu (karton bir çerçeve) ile çerçevelenmesi­ni önermektedirler.

 

 
< Önceki   Sonraki >


Site Tasarımı
www.isyeriweb.com